Ik heb mijn vader niet gekend. Ik heb mijn moeder, een oudere broer en een oudere zus. Mijn zus is getrouwd met een oudere broer van Rafi. Mijn zus was degene die mijn huwelijk arrangeerde. Op een dag, toen ik van school thuis aankwam, zei zij tegen mij. Morgen ga jij trouwen. Die dag had ik ook mijn schoolexamen afgelegd. Ik was toen 13 en Rafi 19. Zo is het gegaan.
Rafi is op de leeftijd van 7 begonnen met zingen. Toen wij trouwden, waren ghazal en filmliederen erg populair. Ik heb een heel conservatieve opvoeding gehad. Van muziek hield ik niet zo veel. Zelfs wanneer wij getrouwd waren, heeft Rafi mij nooit aangemoedigd om naar zijn liederen te luisteren. Hij grapte altijd van: ‘als je teveel naar mijn liedjes gaat luisteren, wie gaat dan het werk in huis doen’
Wij woonden in Dongri in het begin van ons huwelijk. Later verhuisden wij naar Bhendi Bazar. Rafi heeft van deze plaats niet heel erg veel gehouden. Korte tijd later verhuisden wij naar een flat in Colaba. In 1954 verhuisden wij voor een laatste keer en deze keer naar Bandra. In Bandra werden zes van onze zeven kinderen geboren: vier zonen en drie dochters.
Ik bemoeide me nooit met het werk van mijn echtgenoot. Al vanaf het begin had ik het gevoel dat mijn man ooit heel beroemd zou worden en later werd hij dat ook. Ondanks dit was Rafi altijd heel bescheiden. Hij verkoos om niet op te vallen. Hij verborg zijn naam en familie voor de ogen van de industrie en het publiek. Zijn leven draaide om zijn kinderen. "unki zindagi unke bachche the". Hij gaf veel aandacht aan zijn kinderen. Zijn routine was: Thuis – studio – thuis. Altijd vroeg hij wat hij mee moest nemen voor de kinderen. Er was niets die hij hen niet geven zou. Ik dank de Almachtige dat de kinderen ondanks dit, niet verwend zijn. Zij bewonderden hun vader en waren heel trots op hem. Wat ze misschien minder leuk vonden, was dat hun vader hen nooit meenam naar de opnamestudio. Verder heeft Rafi hen nooit aangemoedigd om iets met films en of zang te gaan doen. Rafi nam zijn kinderen vaak naar de film. Om niet gezien te worden, ging hij altijd laat en ging voor het einde weer weg. Dit vonden de kinderen natuurlijk ook niet leuk. Ze klaagden altijd dat zij het begin en het einde gemist hebben.
Iedereen in zijn omgeving wist dat Rafi Saheb niet veel van publiciteit hield. Wanneer we bijvoorbeeld naar een huwelijksfeest gingen, vroeg hij de chauffeur om bij de poort te wachten. Wij gingen dan heel snel het bruidspaar feliciteren en daarna weer heel snel weg. Het was heel grappig om dit alles mee te maken.
Zelfs de interviews die hij moest geven, werd niet door hem gedaan, maar door zijn oudere broer Janab Hamid. Een dag van te voren bereidde Rafi het interview met hem voor. Rafi legde hem uit hoe hij de vragen moest beantwoorden. Rafi had heel veel respect voor zijn oudere broer. Hij respecteerde hem als een vader. In feite was Janab Hamid degene die Rafi hem de wereld van muziek heeft laten zien. Rafi was hier altijd van bewust.
Gewoonten? Tot zover ik me herinner werd Rafi elke morgen om 03.00 uur wakker om zijn riyaaz (oefeningen) te doen. Dit duurde meestal twee uur. Daarna ging hij badminton spelen. Een andere misschien rare gewoonte van hem was om vliegers op te laten. Zelfs wanneer hij een halfuur pauze tussen de opnames door kreeg, haastte hij zich naar huis en daarna het terras op om dit te doen. Op zulke momenten was hij net een groot kind. En hij vond het heel erg wanneer xe9xe9n van zijn vliegers kapot ging. Vliegers oplaten was zijn enige hobby tot zijn dood.
Ik denk dat de grootsheid van Rafi lag in zijn bescheidenheid jegens mensen. Hij was heel vroom en vergat nooit Allah te bedanken voor wat hij had bereikt. Iedereen rond hem die in het leven succesvol werd, veranderde op de xe9xe9n of andere manier, maar Rafi niet. Hij nodigde graag families en vrienden uit en vroeg dan aan mij om een lekkere maaltijd te bereiden. Hij vond het heel leuk dan om met de gasten over koetjes en kalfjes te hebben. De eenheid in de familie was belangrijk voor hem.
Mijn echtgenoot heeft geen speciale favoriete zangers gehad. Als een lied goed was, prees hij de zanger/zangeres. Het kan misschien zijn dat hij stilletjes een favoriete zanger/zangeres had, maar dit heeft hij ons nooit verteld. Hij voelde altijd dat indien hij partij koos, hij anderen zou kwetsen. Indien mensen hem prees voor een lied dat een hit was geworden, zei hij: ‘Lof aan de schrijver, muzikanten en acteurs. Dank zij hen is het lied hit geworden. "Inki vajay se mujhe kaam mila". Dank zij hen heb ik een baan"
De muziekregisseurs die met hem werkte, behandelde hij met evenveel respect. Rafi zei vaak over de regisseurs: ‘zij zijn mijn ustaad, door hen zal ik meer leren’.
Favoriete liederen? Ik weet dat hij veel hield van het lied uit de film Dulari: "suhani raat dhal chuki, na jaane tum kab aaogee’. De muziek was van Naushad-Ali, de schrijver was Shakeel Badayuni. Hij had een select aantal eigen liederen die zijn favoriet waren. Ik weet dit omdat hij na een opname de kinderen bijeenriep, zijn harmonium pakte en de liederen dan voor hen zong. Dit deed hij ook dikwijls wanneer hij in een vrolijke stemming was. Hij vond het ook leuk om liederen op te nemen met acteurs en actrices, bijvoorbeeld het lied met Nanda "Jab Jab Phool Khile" of met Saira Banu in "Aman": Aaje ki raat, yeh kaise raat. Hij vertelde ons altijd als hij een duet had gezongen: ‘Vandaag zong ik met die en die".
De favoriete film? Ik weet het niet, maar Sholay zag hij driemaal. De acteurs met wie hij een speciale band had, waren Shammi Kapoor en Dharmendra. Shammi was bijna altijd bij de opnames aanwezig wanneer liederen werden opgenomen die hij zou playbacken. Hij gaf dan aan Rafi aanwijzingen hoe hij bepaalde woorden moest uitspreken en welke ‘draai’ hij aan bepaalde teksten moest geven. Dharamendra heeft altijd openlijk zijn bewondering getoond voor Rafi. "Rafi ke bada pyar tha in dono actoron ke liye". Ik kan met trots zeggen dat er geen xe9xe9n persoon in de filmindustrie was die niet van Rafi hield. Ik heb Rafi nooit iets negatiefs horen zeggen over iemand anders.
Ik heb de meest fantastisch 35 jaren van mijn leven samen met Rafi doorgebracht tot de fatale dag op 31 juli 1980. Hij zou 54 worden. Die dag herinner ik me als vandaag. Hij was verzocht om een Bengaalse lied op te nemen voor een Kaali Puja album. Een dag ervoor zei hij tegen mij dat hij heel erg moe was. Hij zei dat hij misschien het lied niet zou kunnen opnemen. Ik zei tegen hem dat ze dan iemand anders moeten vragen. Hij zei nee, de mensen komen helemaal uit Calcutta in de hoop dat ik akkoord zal gaan. Ik zal het dit jaar nog doen, maar volgend jaar zal ik nee zeggen. De volgende ochtend om 09.30 uur stond hij klaar voor zijn repetitie. Op dat moment had hij heel veel pijn, maar dat vertelde hij niet aan ons. Tot 12.30 uur hield hij het zo vol. Wij zagen dat hij wat mankeerde en vroegen aan hem wat er aan de hand was. Hij zei: "degenen die bij het huis van Rafi komen, zullen nooit met lege handen terugkeren". Dit waren zijn laatste woorden.
Hij had heel veel pijn en zweette hevig. Het was ook de maand Ramadan. Hij was bovendien aan het vasten. Zijn handen en voeten waren geel geworden. Toen de dokter kwam, vroeg hij om hem naar het ziekenhuis te brengen. De dokter vertelde ons dat Rafi een ernstige hartaanval had gekregen. Het einde kwam spoedig daarna.
Vandaag wanneer ik terugkijk, ben ik dankbaar voor alles. Voor de kinderen die wij hebben. Zij zijn fantastische zonen en dochters die een kracht voor mij zijn gedurende de jaren dat Rafi er niet meer is. Maar er zijn heel veel momenten waarop ik wens dat ik weer 13 was en Rafi 19. Momenten dat hij naast mij zou zitten en zou vragen: "Wat stoort jou? Vertel mij en al jou zorgen en dan worden die opgelost.
